Lista aktualności Lista aktualności

Polska Orchidea

Kukułka plamista (Dactylorhiza maculata (L))

gatunek byliny- rośliny wieloletniej, z rzędu szparagowców, rodziny storczykowatych (Orchidaceae), jeden z około 50 taksonów znanych i opisanych z obszaru Polski. Zasięg jej występowania obejmuje wyłącznie kontynent europejski od Wysp Brytyjskich po europejską część Rosji, czyli do pasma gór Uralu. W Polsce roślina występuje dość często na terenie całego kraju, ale na rozproszonych stanowiskach.

Kukułka plamista to tzw. geofit (jedna z form życiowych roślin, która zimuje w postaci bulw, kłączy      i cebul ukrytych w ziemi).

Łodyga kukułki jest pełna, gruba- mięsista i wzniesiona o wysokości do 70 cm. Liście tego storczyka są wąsko lancetowate, najszersze w kierunku do ich podstawy, na łodydze jest ich zwykle 3- 5 i są one stromo wzniesione do góry. Cechą charakterystyczną jest to, że pokryte są one licznymi czerwonobrunatnymi plamkami, co znalazło odbicie w nazwie gatunkowej.

Kwiaty kukułki zebrane są w kłos, najczęściej w kolorze różowo- fioletowym, rzadko spotyka się kwiaty wybarwione na biało. Kłos, który w początkowym okresie kwitnienia jest ma formę szerokiego stożka, z czasem staje się wydłużony i walcowaty. Okres kwitnienia kukułki plamistej przypada na czas pomiędzy majem a lipcem. Kukułka jest owadopylna, roślina zwodzi zapylające ją owady „obietnicą” wspaniałego kwiatu, w zamian jednak nie oferuje żadnego nektaru jak zdecydowana większość roślin kwiatowych.

Nasiona kukułki są bezbielmowe (nie zawierają żadnych substancji odżywczych) ich kiełkowanie i dalszy rozwój możliwy jest wyłącznie dzięki obecności symbiotycznego grzyba, którego strzępki zaszczepione są już od początku w nowo wykształconych nasionach.

Kukułka plamista preferuje mokre i wilgotne łąki, torfowiska niskie i przejściowe, spotykana jest również w ekosystemach nadrzecznych lasów łęgowych.

Aktualnie roślina objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową- od 2014 r (wcześniej gatunek podlegał ochronie ścisłej), w opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski kukułka plamista jest umieszczona w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria VU).

Do najważniejszych zagrożeń dla istnienia jej populacji można zaliczyć niszczenie siedlisk w wyniku osuszania terenów podmokłych, regulacji rzek i strumieni, wycinania lasów łęgowych, zarastania obszarów torfowisk i łąk w wyniku sukcesji trzciny i roślinności drzewiastej.