Gekennzeichneter Inhalt

Plan Urządzania Lasu - streszczenie

PUBLICZNE STRESZCZENIE PLANU URZĄDZENIA LASU NADLEŚNICTWA SYCÓW Zgodnie z ustawą o lasach z dnia 28 września 1991r. (Dz.U.91.101.444) „Plan urządzenia lasu" stanowi podstawę do prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Plan urządzenia lasu sporządza się dla nadleśnictwa na okresy dziesięcioletnie i jest zatwierdzany przez Ministra Środowiska. PLAN URZĄDZENIA LASU NADLEŚNICTWA SYCÓW został opracowany przez Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej oddział w Poznaniu na okres 01.01.2000r. – 31.12.2009r. i zatwierdzony decyzją Ministra Środowiska nr BOA – lppul – 191/1729/2001 z dnia 20.07.2001r. Składa się on z trzech tomów: I – Część ogólna, Program ochrony przyrody II – Szczegółowe dane inwentaryzacyjne lasu III – Plany zagospodarowania lasu (wytyczne do prowadzenia hodowli, ochrony, użytkowania lasu) oraz z opracowań dla leśniczych i materiałów kartograficznych. Wszystkie prezentowane dane są zgodne ze stanem z dnia 01.01.2000r. Powierzchnia ogólna nadleśnictwa (własność Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych – Nadleśnictwa Syców) wynosi 22.139,61 ha, w tym powierzchnia lasów 21.130,95 ha. Nadleśnictwo podzielone jest administracyjnie na cztery obręby: Rychtal, Bralin, Syców i Międzybórz. W leśnictwie często używa się pojęcia „drzewostan". Jest to jednostka używana w ewidencji leśnej (o różnej wielkości) oznaczająca zwarty fragment lasu wyróżniający się od innych typowymi dla siebie cechami, takimi jak: wiek, udział gatunków drzew, struktura przestrzenna i inne. Lasy nadleśnictwa podzielono według grup pełnionych funkcji na: - rezerwaty – 0,1 % powierzchni, - lasy ochronne – 12,7 % powierzchni – o szczególnych walorach wodochronnych, glebochronnych, drzewostany nasienne (służą do zbierania nasion), - lasy gospodarcze – 87,2 % powierzchni. Całość lasów nadleśnictwa znajduje się w I strefie uszkodzeń przemysłowych – występuje obniżona żywotność drzew oraz ich produkcja. Pod względem regionalizacji przyrodniczo–leśnej (specjalny podział kraju uwzględniający jego geograficzne, klimatyczne i przyrodnicze zróżnicowanie) północno – zachodnia część nadleśnictwa położona jest w Krainie III Wielkopolsko – Pomorskiej w Dzielnicy 9 Kotliny Żmigrodzko – Grabowskiej. Pozostała, zasadnicza część nadleśnictwa należy do Krainy V Śląskiej, Dzielnicy 2 Wrocławskiej. Regionalizacja przyrodniczo – leśna pozwala zobrazować warunki ekologiczno – fizjograficzne i ustalić dobór gatunków drzew dla poszczególnych regionów kraju. Siedliska leśne (zespół przyrodniczych warunków produkcji takich jak: żyzność i uwilgotnienie gleby, klimat) na terenie nadleśnictwa należą do średnio zasobnych. Dominują siedliska boru mieszanego świeżego (31,7 %) i lasu mieszanego świeżego (33,2 %), tzn. są to tereny o umiarkowanej wilgotności, na których najlepiej rozwijają się drzewostany mieszane z udziałem sosny, świerka, dęba, brzozy. Szczegółowy wykaz typów siedliskowych lasu przedstawia poniższa tabela: Typ siedliskowy lasu procentowy udział bór świeży 7,5 bór mieszany świeży 30,7 bór mieszany wilgotny 2,9 las mieszany świeży 32,9 las mieszany wilgotny 4,4 las świeży 3,9 las wilgotny 1,7 ols 0,1 ols jesionowy 1,0 łęgi 0,1 bór mieszany wyżynny 6,2 las mieszany wyżynny 7,8 las wyżynny 0,8 Gatunkiem dominującym w sycowskich lasach jest sosna zwyczajna, która wspólnie z modrzewiem europejskim zajmuje aż 86,8 % powierzchni, szczegóły prezentuje poniższa tabela: Gatunek drzewa Udział powierzchniowy [%] sosna, modrzew 86,9 świerk 2,3 buk 0,1 dąb, klon, wiąz, jesion 5,3 brzoza, akacja, grab 3,2 olsza 1,9 osika, lipa, wierzba, topola 0,3 Szczególną jakością wyróżniają się drzewostany sosnowe oraz z dębem bezszypułkowym rosnące w obrębie Rychtal. Z uwagi na ich wysoką wartość część z nich wyłączono z użytkowania (nie wycina się drzew) jako drzewostany nasienne wyłączone i służą wyłącznie do pozyskiwania nasion wysokiej jakości. Średni wiek drzewostanów w nadleśnictwie wynosi 56 lat. Powierzchniowy udział drzewostanów w poszczególnych klasach wieku przedstawia się następująco: Klasa wieku Przedział lat Udział powierzchniowy [%] I 1-20 13,5 II 21-40 22,6 III 41-60 21,7 IV 61-80 18,8 V 81-100 12,7 VI 101-120 8,2 VII i wyżej 121< 1,4 KO, KDO ------------ 1,1 Duży udział drzewostanów w II, III i IV klasie wieku wynika z eksploatacji lasów w okresie wojennym i powojennym (zwiększone wycinanie drzew) oraz z prowadzonych akcji zalesieniowych gruntów nieprzydatnych rolniczo. Zmniejszający się udział drzewostanów starszych niż 80 lat jest spowodowany rozpoczynającym się w tym wieku użytkowaniem rębnym – drzewostany te są już dojrzałe i nadają się do wyrębu (wycięcia). KO i KDO (klasa odnowienia i klasa do odnowienia) są to specjalne kategorie drzewostanów, w których prowadzi się już zabiegi zmierzające do powstania nowego pokolenia lasu a stary drzewostan ciągle jeszcze istnieje. Analiza omówionych wyżej elementów (siedliska leśne, gatunki lasotwórcze i wiek) prowadzi do dwóch zagadnień: gospodarczy typ drzewostanu i zgodność składów gatunkowych z siedliskiem. Na podstawie dogłębnego rozpoznania warunków siedliskowych (dokumentacja glebowo – siedliskowa) można określić optymalne składy gatunkowe (procentowy udział gatunków) dla konkretnego siedliska – gospodarcze typy drzewostanu. Poniższe zestawienie przedstawia przyporządkowanie typu gospodarczego drzewostanu do siedliska: Typ siedliskowy lasu Gospodarczy typ drzewostanu Bśw brz-so BMśw db-so, db-św-so, bk-so, so, brz-św-so LMśw bk-so-db, św-so-db, db-so-św, so-db-św, md-so-db, św-so-bk, brz-so-św-db, św-bk-so, md-św-db, md-św-so-db Lśw bk-db, jw-js-db, md-so-db, bk, db, so-bk, lp-js-db, lp-db, md-lp-db Bb pgn BMb pgn LMb pgn Bw brz-so BMw św-db-so, db-so-św, brz-so-św, św-so, św-brz-so, brz-św-db, brz-św-so LMw so-db-brz-św-db, so-brz-św-db, ol-db-so-św, db-brz-ol-so-św, ol-św-js-db, ol-św-brz-db, db-so-św-bk, brz-so-św-db Lw ol-db-św, ol-js-db, js-db, lp-js-db, św-db-bk Lł ol-wz-js-db, Ol js-ol, ol, brz-ol OlJ ol-js, db Bmwyż jd-św-so Lmwyż md-so-bk-jd-św Lwyż bk-md-św-jd Objaśnienia: so – sosna, św – świerk, md – modrzew, jd – jodła, db – dąb, bk – buk, ol – olsza, js – jesion, wz – wiąz, brz – brzoza, lp – lipa, jw – jawor, pgn – pozostawić gospodarce naturalnej W typie gospodarczym drzewostanu gatunek wymieniany na końcu stanowi gatunek główny i ma najwyższy udział procentowy w składzie drzewostanu. Gospodarcze typy drzewostanu traktuje się jako docelowe, optymalne składy gatunkowe. Obecny, ponad 80 %-owy udział sosny w składzie sycowskich lasów jest niewłaściwy. Sosna jest gatunkiem typowym dla siedlisk borowych, natomiast na siedliskach lasowych (33,2 % las mieszany świeży) powinny przeważać gatunki liściaste. Dla celów analizy zgodności aktualnych składów gatunkowych z optymalnymi wprowadzono trzystopniową skalę: • zgodny – w obecnym składzie występują właściwe gatunki główne i domieszkowe, • częściowo zgodny – w obecnym składzie występuje właściwy gatunek główny lub gatunki domieszkowe, • niezgodny – w obecnym składzie nie występują właściwe gatunki główne ani domieszkowe. Drzewostanów zgodnych w nadleśnictwie jest 23,4 %, częściowo zgodnych – 34,2 %, niezgodnych – 42,4 % powierzchni. Drzewostanów niezgodnych występuje więcej w starszych klasach wieku oraz na siedliskach żyznych – lasowych. Związane jest to z historycznymi uwarunkowaniami gospodarki leśnej. Do XVIII wieku panował w Europie plądrowniczy sposób użytkowania lasu, prowadząc do dużych wylesień i obniżenia jakości drzewostanów. Ówczesnym właścicielom lasów przyświecał jeden główny cel – stały, równomierny, wysoki dochód. By ten cel osiągnąć, koniecznością stało się wprowadzenie jakiegoś systemu gospodarowania. Ważnym było, by system ten był tani i czasowo możliwie najkrótszy. Pierwszym elementem, na jaki zwrócono uwagę, były zabiegi zmierzające do naturalnego bądź sztucznego odnawiania lasu i jego pielęgnacji. Do tych potrzeb najbardziej odpowiednie okazały się gatunki iglaste – sosna na nizinach i świerk w górach. Są to gatunki mało wymagające, łatwe w uprawie i często odnawiają się samoczynnie. W okresie od XVIII wieku sosna i świerk stały się gatunkami dominującymi na dużych obszarach leśnych. Taki rodzaj gospodarowania panował również na terenach obecnego Nadleśnictwa Syców i stąd mamy obecnie zbyt duży udział sosny (zwłaszcza w starszych drzewostanach). W celu zmiany takiego stanu rzeczy zaplanowano prowadzenie przebudowy drzewostanów (dostosowanie do optymalnego składu gatunkowego). Przebudowa polega na ograniczaniu sadzenia sosny na rzecz zwiększania udziału gatunków liściastych (dąb, buk, klon, lipa) i innych iglastych – świerk, jodła. Odbywa się ona podczas sadzenia nowego lasu po wycięciu starego oraz poprzez podsadzanie sadzonek pod okap rosnącego już lasu. Użytkowanie rębne – wycinanie lasu polega na przyspieszeniu naturalnych procesów zachodzących w przyrodzie. Każde drzewo ma okres młodości, wzrostu, dojrzewania, dojrzałości, starości i śmierci. Moment wycinania lasu – drzew, ustala się na pograniczu dojrzałości i starości. Wtedy drewno posiada najlepsze cechy użytkowe i jeszcze nie zdążyły zajść procesy destrukcyjne. Taki moment ustala się dla każdego głównego gatunku lasotwórczego oddzielnie – jest to wiek rębności. Niżej prezentowane są wieki rębności dla poszczególnych obrębów: Gatunek Obręb Bralin Międzybórz Rychtal Syców sosna, modrzew 100 100 120 100 świerk 100 100 100 100 jodła 120 120 120 120 buk 100 120 -- 120 dąb, jesion 140 140 140 140 brzoza, olsza, grab, akacja, 80 80 80 80 topola, osika, wierzba 40 40 40 40 Należy zwrócić uwagę na podwyższony do 120 lat wiek rębności sosny w obrębie Rychtal. Wynika on z wybitnych cech jakościowych i wymiarowych, jakie osiąga sosna w tym obrębie. Użytkowanie rębne prowadzi się z zastosowaniem „rębni" (ogół zabiegów gospodarczych zmierzających do pozyskania drewna i jednoczesnego odnowienia lasu). Z zaplanowanych cięć rębnych 11 % powierzchni wykonane zostanie rębnią zupełną – wycięte zostaną zręby zupełne, a nowy las posadzony zostanie sztucznie. Reszta (spora większość) wykonana zostanie rębniami złożonymi – drzewa wycina się stopniowo inicjując naturalne powstawanie młodego pokolenia bądź wprowadza się je sztucznie. Takie postępowanie łagodzi negatywne skutki gwałtownych zmian w środowisku leśnym, jakie występują przy wycinaniu drzew na dużych powierzchniach. Użytkowanie przedrębne prowadzi się poprzez trzebieże i czyszczenia – zabiegi pielęgnacyjne zmierzające do wyhodowania wartościowego lasu. Poniższe zestawienie charakteryzuje zasobność lasów sycowskich, spodziewany przyrost drewna oraz przyjęty etat (wielkość planowanego pozyskania drewna) – wielkości podane dla całego dziesięcioletniego okresu obowiązywania planu: Wyszczególnienie Zasoby ogółem Spodziewany przyrost bieżący Przyjęty etat do wycięcia Relacja etatów w stosunku do zasobów przyrostu m3 brutto m3 brutto m3 brutto % drzewostany w wieku rębności (użytki rębne) 1324177 97170 355866 26,87 366,23 pozostałe (użytki przedrębne) 3793314 1450835 725155 19,12 49,98 razem 5117491 1548005 1081021 21,12 69,83 Użytki rębne – oznacza tę grupę drzewostanów, która osiągnęła wiek rębności. Użytki przedrębne – oznacza tę grupę drzewostanów, w których nie prowadzi się użytkowania rębnego a jedynie zabiegi gospodarcze mające charakter hodowlany (trzebieże, czyszczenia). Miąższość drewna podana została w metrach sześciennych brutto – tzn. wraz z miąższością kory. Zasoby ogółem wynoszą ponad 5 mln m3 drewna (średnio 249 m3 na jednym hektarze), a w ciągu dziesięcioletniego okresu gospodarczego (do 2009r.) spodziewany jest przyrost miąższości drewna w wysokości ok. 1,5 mln m3 (średnio 4,47 m3 w roku na jeden hektar). Planowane jest wycięcie 1 mln m3 drewna, co stanowi 69,83 % spodziewanego przyrostu. Oznacza to, że po zakończeniu obecnego okresu gospodarczego, drewna w sycowskich lasach przybędzie (zwiększą się zasoby). Ważnym wskaźnikiem jest też relacja etatu do zasobów w przypadku użytkowania rębnego – z drzewostanów dojrzałych do wyrębu wycięte zostanie tylko 26,87 % miąższości drewna. Reszta pozostanie do wycięcia na kolejne okresy gospodarcze. Dużą wartość – 366,23 %, przyjmuje relacja etatu użytkowania rębnego do spodziewanego przyrostu. Jednak jest to wartość prawidłowa, ponieważ drzewostany dojrzałe zakończyły już swój wzrost i przyrastają w znikomym stopniu, a prowadzimy w nich zasadnicze pozyskanie drewna. W „Planie urządzenia lasu" oprócz opisu warunków produkcji, zasobów drzewnych i ich użytkowania, zawarte są wskazówki odnośnie hodowli lasu, ochrony lasu, użytkowania ubocznego (łowiectwo, rolnictwo, plantacje choinkowe) oraz zagospodarowania rekreacyjnego i udostępniania lasu. Od 2003r. integralną częścią „Planu urządzenia lasu" jest „Program edukacji leśnej społeczeństwa", który określa kierunki działań podejmowanych przez nadleśnictwo na rzecz przekazywania wiedzy o lesie i gospodarce leśnej dla społeczeństwa. W tej dziedzinie podstawowym obiektem prowadzenia edukacji będzie Arboretum Leśne im. prof. Stefana Białoboka przy Nadleśnictwie Syców, które swoimi walorami już od kilku lat służy społeczeństwu. W/w Arboretum w swej zasadniczej działalności zajmuje się zagadnieniami genetyki i selekcji drzew leśnych. Prowadzone są szeroko zakrojone prace zmierzające do zgromadzenia i ochrony fragmentów najcenniejszych składników naszych lasów (najlepsze jakościowo drzewa, pomniki przyrody, rośliny chronione, itp.). Projekt posiada nazwę „Archiwum Klonów". Gromadzenie roślin odbywa się głównie przez klonowanie (szczepienie) egzemplarzy rosnących w naturze. Nadleśnictwo Syców wraz z Nadleśnictwem Antonin i Leśnym Zakładem Doświadczalnym w Siemianicach tworzy Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Rychtalskie". Jest to jeden z 13 istniejących obecnie takich obiektów w Polsce. Podstawowym celem Leśnych Kompleksów Promocyjnych jest wprowadzanie do praktyki zasad sterowania gospodarką leśną w warunkach pełnego rozpoznania stanu i wymogów ochrony przyrody oraz prowadzenie edukacji służb leśnych i społeczeństwa w zakresie proekologicznej gospodarki leśnej. opracowanie – Tomasz Kaźmierczak 12.12.2003r.